Қытайдың солтүстік-батысында орналасқан Нинься-Хуэй автономиялық ауданы соңғы жылдары әлемге тек шарабымен ғана емес, ерекше емдік қасиетімен танылған қызыл жемісі – Wolfberry, яғни Goji арқылы да әйгілі болды. Жергілікті халық оны жай ғана азық емес, ұзақ өмірдің, денсаулықтың және қытай медицинасының символы деп есептейді, деп жазады Todayinfo.kz ақпарат порталы.
Ниньсяға барған әрбір туристің қолына міндетті түрде ұстататын сыйлығы да осы – кептірілген годжи жемісі немесе одан дайындалған шай мен шырын.
Екі мың жылдан астам тарихы бар жеміс
Годжи (латынша Lycium barbarum) туралы алғашқы жазбалар Қытайдың көне медициналық еңбектерінде екі мың жылдан астам уақыт бұрын кездеседі. Дәстүрлі қытай медицинасында бұл жеміс ағзаны нығайтып, бауыр мен бүйрек қызметін қолдайтын, көру қабілетін жақсартатын және ұзақ өмір сүруге көмектесетін өсімдік ретінде сипатталған.
Қытайда тіпті мынадай аңыз бар: бір ауылдың тұрғындары күн сайын годжи қосылған бұлақ суын ішкендіктен, олардың арасында жүз жастан асқан қариялар өте көп болған деседі. Осыдан кейін бұл жеміс “ұзақ өмір жемісі” деген атауға ие болған.
Неліктен дәл Нинься?
Қытайдың көптеген өңірінде годжи өсірілгенімен, ең сапалы өнім дәл Ниньсяда жиналады. Бұған бірнеше фактор әсер етеді Хуанхэ өзенінің минералға бай суы; күн сәулесінің мол түсуі; құрғақ климат; күн мен түн температурасының үлкен айырмашылығы. Осындай табиғи жағдай жемістің қант мөлшерін, түсін және антиоксиданттық құрамын арттырады. Сондықтан “Нинься годжиі” бүгінде Қытайдағы ең жоғары сапалы өнімдердің бірі саналады.
Қызыл түйіршіктің ішінде не бар?
Сырт көзге қарапайым ғана көрінетін бұл жеміс құрамында көптеген пайдалы заттар кездеседі. Оның ішінде С дәрумені; А дәрумені; темір; мырыш; тағамдық талшық; аминқышқылдары; полисахаридтер; зеаксантин мен каротиноидтар. Ғалымдардың айтуынша, дәл осы полисахаридтер годжидің негізгі биологиялық белсенді компоненттері болып саналады.
Денсаулыққа қандай пайдасы бар?
Соңғы жылдары жүргізілген ғылыми зерттеулер годжи жемісінің бірқатар пайдалы қасиеттерін көрсеткен.
Иммунитетті қолдайды
Жемістегі антиоксиданттар ағзаның қорғаныс жүйесін нығайтуға көмектесуі мүмкін. Сонымен қатар бос радикалдардың әсерін азайтып, жасушаларды қорғайды.
Көздің саулығына әсері
Годжи құрамындағы зеаксантин көздің тор қабығын қорғауға ықпал етеді. Кейбір зерттеулер бұл заттың жасқа байланысты көру қабілетінің төмендеу қаупін азайтуға көмектесетінін көрсетеді.
Антиоксиданттардың табиғи көзі
Антиоксиданттар ағзадағы тотығу процесін баяулатып, жасушалардың зақымдануын азайтуға көмектеседі. Сондықтан годжи қазіргі таңда әлемдік “суперфуд” өнімдерінің қатарына енген.
Энергия мен жалпы әл-ауқат
Дәстүрлі қытай медицинасында бұл жеміс әлсіздік кезінде күш-қуат беретін өнім ретінде қолданылады. Алайда қазіргі медицина бұл әсерді толық растау үшін қосымша клиникалық зерттеулер қажет екенін айтады.
Қытайлықтар оны қалай пайдаланады?
Ниньсяда годжи күнделікті тағамның бір бөлігі. Жергілікті халық оны ыстық шайға қосады; ботқаға араластырады; сорпаға салады; тауық етінен жасалатын тағамдарға қосады; күрішпен бірге дайындайды; шырын мен түрлі сусындар әзірлейді. Тіпті мейрамханаларда десерттің де құрамынан годжиді кездестіруге болады.
Нинься экономикасының бренді
Годжи бүгінде Нинься экономикасының маңызды экспорттық өніміне айналған. Жүздеген мың гектар алқапта өсірілетін бұл жеміс әлемнің ондаған еліне экспортталады. Өңірде жыл сайын өнім жинау маусымына арналған фестивальдер ұйымдастырылып, туристер арнайы плантацияларға барып, жемісті өз қолымен теріп көреді.
Қазақстан үшін қандай қызық?
Қазақстандықтар үшін годжи жаңа өнім емес. Дегенмен оның дәл Нинься өңірінде қалай өсірілетінін көру – ерекше әсер. Жергілікті фермерлер әр жемісті қолмен жинап, арнайы технологиямен кептіреді. Осылайша өнім табиғи түсін, тәтті-қышқыл дәмін және пайдалы құрамын сақтап қалады. Ниньсяда годжи жай ғана ауыл шаруашылығы өнімі емес. Ол – мәдениет, дәстүр, медицина және өңір экономикасын біріктірген ерекше бренд.
Бір қарағанда кішкентай ғана қызыл жеміс болып көрінетін годжи – мыңжылдық тарихы бар табиғи өнім. Қытай халқы оны ұзақ өмірдің символы деп бағаласа, заманауи ғылым оның құрамындағы көптеген биологиялық белсенді заттарды зерттеуді жалғастырып келеді.
Дегенмен мамандар годжиді барлық аурудың емі ретінде қабылдауға болмайтынын ескертеді. Бұл – пайдалы тағамдық өнім, бірақ дәрі-дәрмектің орнына жүрмейді. Әсіресе қан сұйылтатын дәрілерді қабылдайтын немесе созылмалы аурулары бар адамдар дәрігермен кеңескені дұрыс.
