Қ аза қ станда коммуналды қ ж ә не м і ндетт і т ө лемдерге қ атысты талаптар ө згер і п жатыр: б ұ л қ арапайым адамдар ғ а қ алай ә сер етед і? Қазақстанда соңғы айларда коммуналды қ қ ызметтер мен м і ндетт і т ө лемдерге қ атысты б і р қ атар талаптар қ айта қ аралып жатыр .
Қазақстанда коммуналдық және міндетті төлемдерге қатысты талаптар өзгеріп жатыр: бұл қарапайым адамдарға қалай әсер етеді?
Қазақстанда соңғы айларда
коммуналдық қызметтер мен міндетті төлемдерге қатысты бірқатар талаптар қайта қаралып жатыр. Бұл өзгерістер ресми деңгейде айтылғанымен, көп адам оның
күнделікті өмірге нақты қалай әсер ететінін әлі де толық түсіне бермейді. Бұл туралы
Todayinfo порталы жазды.
Ал шын мәнінде, мәселе тек қағаздағы ережелерде емес. Бұл өзгерістер қазірдің өзінде:
- табысы тұрақсыз адамдарға,
- шағын және орта кәсіп иелеріне,
- ай сайын бірнеше міндетті төлем төлейтін отбасыларға
біртіндеп сезіле бастады.
Өзгеріс неде?
Соңғы уақытта коммуналдық қызметтерді есептеу тәртібі қайта қаралып, кейбір төлемдер бойынша талаптар күшейе түсті. Сонымен қатар бұрын көп мән берілмеген
қосымша қызметтер мен комиссиялар пайда бола бастады.
Бір қарағанда, бұл өзгерістер аса қатты байқалмауы мүмкін. Көп адам “бір-екі мың теңге ғана ғой” деп мән бермей өте шығады. Бірақ мәселе — дәл осы ұсақ сомалардың
ай сайын жиналып, отбасылық бюджетке салмақ түсіре бастауында.
Бірнеше айдан кейін ғана адамдар:
- ай соңында ақша бұрынғыдай жетпейтінін,
- төлемдердің көбейіп кеткенін,
- шығын құрылымының өзгергенін
сезіне бастайды.
Кімдерге ауыр тиіп жатыр?
Мамандардың айтуынша, бұл өзгерістер ең алдымен:
- жалақысы инфляцияға ілесе алмай отырған адамдарға,
- несиесі бар отбасыларға,
- кей жағдайда жеке кәсіппен күн көріп отырған жандарға да
қиындық туғызуы мүмкін.
Себебі шығын өсіп жатқанда, көпшіліктің табысы сол күйі өзгеріссіз қалып отыр. Кейбір экономистер мұны
“көрінбейтін қаржылық қысым” деп атайды. Ал қарапайым адам үшін бұл — ай соңында ақшаның жетпей қалуы ғана.
Неге көп адам мұны бірден байқай қойған жоқ?
Мәселенің күрделілігі де осында. Өзгерістер:
- бір күнде емес,
- бір ғана хабарламамен емес,
- кезең-кезеңімен енгізіліп жатыр.
Сондықтан көпшілік ұзақ уақыт бойы:
“Бәрі бұрынғыдай сияқты” деп ойлайды.
Алайда әлеуметтік желілерде қазірдің өзінде:
- “коммуналдық төлем көбейіп кеткен”,
- “есептеу тәртібін түсіну қиындады”,
- “ай сайынғы шығын өсіп барады”
деген пікірлер жиі айтыла бастады.
Сарапшылар не дейді?
Экономистердің айтуынша, мәселе тек бағаның өсуінде емес. Негізгі проблема —
адамдардың бұл өзгерістерге дайын болмауында.
Көп жағдайда азаматтар:
- өзгерісті кеш байқайды,
- бейімделіп үлгермейді,
- қаржылық жоспарсыз қалады.
Ал мұның соңы ұзақ мерзімде:
- отбасылық қарыздың артуына,
- әлеуметтік күйзелістің күшеюіне,
- наразылықтың ашық емес, бірақ іштен жиналуына
әкелуі мүмкін.
Не істеу керек?
Мамандар қазірден бастап:
- коммуналдық төлемдерге қатысты өзгерістерді мұқият бақылауға,
- есептеу тәртібін түсініп алуға,
- отбасылық шығын құрылымын қайта қарап шығуға
кеңес береді.
Бұл өзгерістер алдағы айларда
кеңірек сезілуі мүмкін. Сондықтан оны кейінге қалдырмай, дәл қазір түсініп алған жөн.
